ธนาคารพอเพียง และโรงเลี้ยงจิ้งหรีดครบวงจร
2 ใน 10 ตัวอย่างโครงการเศรษฐกิจพอเพียงในโรงเรียน
จากโครงการแคมป์สนุกคิดกับชินคอร์ป ปีที่ 8 ตอน “เยาวชนพอดี โรงเรียนพอเพียง”

                  แคมป์สนุกคิดกับชินคอร์ป ปีที่ 8 ได้น้อมนำแนวพระราชดำริปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง และหลักการทรงงาน มาเป็นหลักในการสร้างสรรค์กิจกรรม ภายใต้แนวคิด “เยาวชนพอดี โรงเรียนพอเพียง” เปิดโอกาสให้นักศึกษา 500 คน จาก 20 มหาวิทยาลัยทั่วประเทศ ได้เรียนรู้ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงอย่างถูกต้องและสามารถนำไปปฏิบัติได้จริง โดยนำมาจัดทำโครงการตามแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียงให้เกิดขึ้นใน 10 โรงเรียน 4 ภูมิภาค เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้ตัวอย่างที่เป็นรูปธรรมและยั่งยืน รวมทั้งสอดคล้องกับภูมิสังคมของชุมชนที่โรงเรียนตั้งอยู่ โดย 2 โครงการในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ประกอบด้วย “ธนาคารพอเพียง จ.ขอนแก่น” และ “โรงเลี้ยงจิ้งหรีดครบวงจร จ.มหาสารคาม”

แนวคิด        “การออม...จากความพอเพียงสู่ชีวิตที่เพียงพอ”

     การใช้จ่ายอย่างมีระบบตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง คือ “ออม 1 ส่วน  ใช้ 3 ส่วน”  เป็นที่มาของโครงการ “ธนาคารพอเพียง”  ที่ต่อยอดมาจากโครงการออมวันละบาทของโรงเรียนสาวะถีพิทยาสรรพ์  เพื่อสร้างความตระหนักรู้ถึงความสำคัญในการออมแก่เด็ก  เยาวชน  และชาวบ้าน สู่การเป็น  “ชุมชนแห่งการออม”

กระบวนการ

                  โครงการ “ธนาคารพอเพียง”  เป็นโครงการที่นำแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงที่ว่า “ออม 1 ส่วน ใช้ 3 ส่วน” มาเป็นหลักในการดำเนินโครงการ  เพื่อสร้างวินัยในการออม  การบริหารจัดการด้านการเงิน และปลูกฝังนิสัยรักการประหยัด  การใช้ชีวิตอย่างพอเพียงแก่เด็ก เยาวชน และชาวบ้าน  โดยสร้างแรงจูงใจให้คนในชุมชน เยาวชน โรงเรียนรักและเห็นประโยชน์ของการออม รวมถึงได้ช่วยกันปรับปรุงสภาพภูมิทัศน์ในโรงเรียนเพื่อสร้าง “ธนาคารจำลอง”  ที่มีระบบการจัดการเหมือนธนาคารจริง  ให้นักเรียน ได้ฝึกทักษะการทำงานจากการปฏิบัติเป็นเจ้าหน้าที่ธนาคารของโรงเรียน  มีการจัดนิทรรศการชุดการเรียนรู้       และสื่อประชาสัมพันธ์เรื่องการออม ที่ง่ายต่อการเข้าใจ เพื่อสร้างความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับการใช้จ่ายที่ถูกต้อง และการออมที่ถูกวิธี  รวมทั้งจัดกิจกรรม Road Show การอบรม แลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับผู้รู้ เพื่อรณรงค์ให้เกิดการออมในชุมชน ให้ชาวบ้านรู้จักการใช้จ่ายอย่างถูกต้อง มีเงินสำรองไว้ใช้จ่ายยามฉุกเฉิน  ส่วนเด็กๆ ในชุมชนได้รับการปลูกฝังนิสัยรักการออมตั้งแต่เยาว์วัย  ซึ่งจะนำไปสู่การเป็น  “ชุมชนแห่งการออม”  ที่ทุกคนดำเนินชีวิตอย่างมีความสุขตามวิถีแห่งความพอเพียง

ประโยชน์ที่ได้รับ

“เด็ก” ในชุมชนได้รับการปลูกฝังนิสัยรักการออมตั้งแต่เยาว์วัย และมีระเบียบวินัยในตนเอง  “ชาวบ้าน”  รู้จักวางแผนการใช้จ่ายอย่างถูกต้อง  มีเงินสำรองไว้ใช้จ่ายยามฉุกเฉิน  “นักเรียน”  ได้ฝึกทักษะการทำงานจริงจากการปฏิบัติเป็นเจ้าหน้าที่ธนาคารของโรงเรียน รู้คุณค่าของการออม นำไปสู่การสร้าง  “ชุมชนพอเพียง”

แนวคิด        “จิ้งหรีด ... อาหารแห่งวิถีชีวิตชุมชน” 
                
       เนื่องจากภาคตะวันออกเฉียงเหนือมีสภาพอากาศที่แห้งแล้ง เหมาะแก่การปลูกพืชที่ไม่ต้องใช้น้ำมาก อาทิ ข้าวโพด  ผักบุ้ง  ตำลึง  และใบหม่อน  ซึ่งพืชเหล่านี้ล้วนเป็นอาหารของแมลงชนิดต่างๆ ที่ชาวอีสานนิยมนำมาบริโภค โดยเฉพาะจิ้งหรีด ซึ่งเป็นสัตว์เศรษฐกิจของท้องถิ่น ที่มีสารอาหารโปรตีนสูง ปลอดสารพิษ  สามารถนำมาบริโภคทดแทนอาหารประเภทเนื้อสัตว์อื่นๆ ที่มีราคาแพง จึงเป็นที่มาของโครงการ “โรงเลี้ยงจิ้งหรีดครบวงจร” โรงเรียนบ้านปอพานหนองโน เพื่อนำมาบริโภค ลดปัญหาการขาดสารอาหารของนักเรียน และถ่ายทอด “องค์ความรู้” สู่ชุมชน

กระบวนการ

จากการลงพื้นที่สำรวจข้อมูลของนักศึกษา พบว่า วิถีชุมชนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือส่วนใหญ่จะเป็นชุมชนเกษตรกรรม เพาะปลูกพืชที่ไม่ต้องใช้น้ำมาก  เช่น ผักพื้นบ้าน  ผักบุ้ง  ต้นหม่อน เป็นต้น รวมถึงพื้นที่ของโรงเรียนมีแปลงผักกางมุ้ง ตำลึง และต้นหม่อน ซึ่งสามารถเป็นอาหารของแมลงชนิดหนึ่ง คือ จิ้งหรีด หรือแมงสะดิ้ง ซึ่งชุมชนทางภาคอีสาน ส่วนใหญ่นิยมรับประทานแมลงต่างๆ เช่น ตั๊กแตน และจิ้งหรีด ฯลฯ เพราะมีโปรตีนสูง สามารถนำมาบริโภคทดแทนอาหารประเภทเนื้อสัตว์ๆ อื่น ที่มีราคาแพง  ทำให้นักศึกษาทั้ง 50 คน คณะครู  นักเรียน และชุมชน ได้ร่วมกันวางแผนการดำเนินงานโดยน้อมนำแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงด้านความพอประมาณ และมีภูมิคุ้มกัน คือ เรียนรู้ด้วยการนำวิถีชีวิตของชุมชนท้องถิ่นมาเป็นแนวทางจัดทำโครงการโรงเลี้ยงจิ้งหรีดครบวงจร โดยปรับปรุงพื้นที่เพื่อสร้าง “บ่ออนุบาล” สำหรับให้จิ้งหรีดวางไข่  “บ่อปฐมวัย” สำหรับตัวอ่อน และ “บ่อตัวเต็มวัย”  เพราะจิ้งหรีดเป็นสัตว์ที่เลี้ยงง่าย ให้ผลผลิตเร็ว  ต้นทุนต่ำ สามารถนำไปเป็นอาหารกลางวันให้กับนักเรียน  ลดปัญหาการขาดสารอาหาร และผลผลิตที่เหลือสามารถนำไปจำหน่าย เพื่อสร้างรายได้ให้กับโรงเรียน นอกจากนี้ ได้สร้าง “ชุดการเรียนรู้” เพื่อแสดงขั้นตอนการเลี้ยงจิ้งหรีดที่ครบวงจรอย่างเป็นรูปธรรมและง่ายต่อการศึกษาสำหรับชาวบ้าน เพื่อนำไปประยุกต์ใช้ประกอบอาชีพต่อไป

ประโยชน์ที่ได้รับ

“นักเรียน”  และ “ชาวบ้าน”  สามารถนำ “วิถีชิวิตชุมชน” มาสร้างเป็น “องค์ความรู้” ผ่านเรื่องราวการเลี้ยงแมลงพื้นบ้านของชาวอีสาน สู่การประยุกต์ใช้ในการประกอบอาชีพเพื่อสร้างรายได้ให้ครอบครัว รวมทั้งเกิด “แหล่งเรียนรู้” ที่ผสานความรู้เชิงวิชาการกับวิถีชีวิตชุมชนที่มีเอกลักษณ์เฉพาะท้องถิ่น สำหรับเป็นแหล่งศึกษา ค้นคว้าของชุมชนต่อไป
เพื่อให้การดำเนินงานทั้ง 2 โครงการเกิดประสิทธิผลสูงสุด  บริษัท ชิน คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) ได้มอบทุนดำเนินโครงการเบื้องต้น และทุนพัฒนาต่อเนื่องโรงเรียนละ 80,000 บาท  เพื่อให้โครงการดังกล่าวสร้างประโยชน์อย่างแท้จริงต่อเยาวชน โรงเรียน ชุมชน อย่างเป็นรูปธรรมและยั่งยืน  พร้อมทั้งจะติดตามผลการดำเนินงาน กับเผยแพร่องค์ความรู้ที่เป็นประโยชน์ต่อไป  

แคมป์สนุกคิดกับชินคอร์ป
โอกาสในการเรียนรู้ และคิดอย่างสร้างสรรค์

สำนักกิจกรรมสัมพันธ์ บมจ.ชิน คอร์ปอเรชั่น
โทร.02-299-5191 , 02-299-5498-9   E-mail : pr-shin@shincorp.com
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
ข้อมูลประกอบ : โรงเรียนสาวะถีพิทยาสรรพ์ อ.เมือง  จ.ขอนแก่น  มีพื้นที่ครอบคลุม 24 หมู่บ้าน
เปิดสอนตั้งแต่ชั้นประถมปีที่ 1 ถึงมัธยมศึกษาปีที่ 6 (นักเรียน 850 คนและ ครู 36 คน) 
ชุมชนโดยรอบบริเวณโรงเรียน มีประชากร 17,364 คน 3,764 ครัวเรือน 24 หมู่บ้าน มีอาชีพเกษตรกรรม
และเนื่องจากเป็นชุมชนที่มีประชากรมากเกือบ 20,000 คน ปัจจุบันชุมชนสาวะถี จึงได้รับการยกฐานะเป็นเทศบาล

ข้อมูลประกอบ : โรงเรียนปอพานหนองโน อ.นาเชือก  จ.มหาสารคาม  มีพื้นที่ครอบคลุม 6 หมู่บ้าน
เปิดสอนตั้งแต่ชั้นอนุบาล 1 – ประถมศึกษาปีที่ 6 (นักเรียน 380 คน และครู 19  คน)